ชี้แจงลิขสิทธิ์การใช้ฟอนต์

[ณต]

อ่าว 

งั้นก็กลับไปจุดเริ่มแรกเลยซิครับว่า

ฟอนท์คืออะไรกันแน่ 

ลิขสิทธิ์ฟอนท์ นับจากตรงไหน

รูปแบบอักษรที่ออกแบบไว้

หรือยังไง

แต่ที่เอคิดคือ ลิขสิทธิ์น่าจะครอบส่วนที่เป็น

รูปร่างที่จะปรากฎออกมาสู่สายตาชาวโลกเรานี้ละครับ

เพราะวิธีใช้คงจะเหมือนๆ กันทั่วโลกละมั้ง

เอามาใส่ แล้วก็ พิมพ์ๆๆๆๆๆ 

จริงๆ นะครับ ผมไม่ได้พูดเล่น
ตอนนี้กฎหมายไทยถือว่า
ตัวอักษรไทยที่อยู่ในโปรแกรมฟอนต์
ไม่ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ 
ลิขสิทธิ์ อยู่แค่ชุดคำสั่ง
ที่ทำให้ตัวอักษรปรากฎในรูปแบบต่างๆเท่านั้น
(สงสัยต้องไปหาแหล่งอ้างอิงแล้วล่ะ
จะได้เอามาให้เอดู)

นี่เป็นอีกประเด็นนึงนะครับว่า
เราควรจะรวมฟอนต์ เป็นส่วนหนึ่ง
ในเรื่องของลิขสิทธิ์โปรแกรมหรือเปล่า
เพราะการใช้งานฟอนต์ก็มีลักษณะเฉพาะตัว
ไม่เหมือนซอฟท์แวร์ทั่วๆไป

ควรไหมที่ ฟอนต์ จะแยกประเภทลิขสิทธิ์ออกมาต่างหาก

[ยุนเอ]

หรือว่ารูปร่างลักษณะของฟอนท์

อาจจะเป็นลิขสิทธิ์ของผู้ออกแบบละครับ ที่เกี่ยวกับการออกแบบ อะไรประมาณนั้น

ส่วนลิขสิทธิ์โปรแกรมเป็นของท่านนายพลเทมเพลตไป 


แต่ก็มีบ้างที่บางแห่งทั้งออกแบบ และ ผลิตชุดคำสั่งเอง(โดยอาจเอาของคนอื่นมาอีกที)

อาจจะใช้กฎหมายลิขสิทธิ์ คนละส่วนก็ได้มั้งครับ 

[ณต]

หรือว่ารูปร่างลักษณะของฟอนท์

อาจจะเป็นลิขสิทธิ์ของผู้ออกแบบละครับ ที่เกี่ยวกับการออกแบบ อะไรประมาณนั้น

ส่วนลิขสิทธิ์โปรแกรมเป็นของท่านนายพลเทมเพลตไป 


แต่ก็มีบ้างที่บางแห่งทั้งออกแบบ และ ผลิตชุดคำสั่งเอง(โดยอาจเอาของคนอื่นมาอีกที)

อาจจะใช้กฎหมายลิขสิทธิ์ คนละส่วนก็ได้มั้งครับ 

เท่าที่ผมทราบมา
เค้าบอกว่าอักษรไทยถือเป็นสมบัติของชาติ
แต่โปรแกรมฟอนต์ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์

ในส่วนเรื่องของการออกแบบ หรือ ชุดคำสั่งนี่
ลิขสิทธิ์จะเปีนของใครบ้าง
ยังไม่มีใครชี้ชัดลงไป 

นี่ไง ที่เค้าเรียกว่า ช่องว่างทางกฎหมาย
เพราะคนเขียนกฎหมาย ไม่ใช่คนใช้
คนใช้กฎหมาย ไม่ใช่คนเขียน
และคนที่ได้ผลกระทบจากกฎหมาย
ไม่ได้ใช้และไม่ได้เขียน 

[Zafire06]

"โปรแกรมคอมพิวเตอร์" หมายความว่าคำสั่ง ชุดคำสั่ง หรือสิ่งอื่นใดที่นำไปใช้กับเครื่องคอมพิวเตอร์    เพื่อให้เครื่องคอมพิวเตอร์ทำงานหรือเพื่อให้ได้รับผลอย่างหนึ่งอย่างใด ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในลักษณะใด

ยกมาจาก ที่นี่

ดังนั้น ก็ไม่ได้หมายความว่า โปรแกรมคอมพิวเตอร์ จะเป็นชุดคำสั่งอย่างเดียวนี่ครับ
หรือหากไม่คุ้มครองในฐานะเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์
ก็คุ้มครองในฐานะศิลปกรรมก็ได้นี่ครับ

"ศิลปกรรม" หมายความว่า งานอันมีลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใดหรือหลายอย่าง ดังต่อไปนี้
   (๑) งานจิตรกรรม ได้แก่ งานสร้างสรรค์รูปทรงที่ประกอบด้วย เส้น แสง  สี  หรือสิ่งอื่นอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันลงบนวัสดุอย่างเดียวหรือหลายอย่าง
   (๒) งานประติมากรรม ได้แก่ งานสร้างสรรค์รูปทรงที่เกี่ยวกับปริมาตรที่สัมผัสและจับต้องได้
   (๓) งานภาพพิมพ์  ได้แก่ งานสร้างสรรค์ภาพด้วยกรรมวิธีทางการพิมพ์และหมายความรวมถึงแม่พิมพ์หรือแบบพิมพ์ที่ใช้ในการพิมพ์ด้วย
   (๔) งานสถาปัตยกรรม ได้แก่ งานออกแบบอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง   งานออกแบบตกแต่งภายในหรือภายนอก ตลอดจนบริเวณของอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง หรือการสร้างสรรค์หุ่นจำลองของอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง
   (๕) งานภาพถ่าย  ได้แก่  งานสร้างสรรค์ภาพที่เกิดจากการใช้เครื่องมือบันทึกภาพโดยให้แสงผ่านเลนส์ไปยังฟิล์มหรือกระจก และล้างด้วยน้ำยาซึ่งมีสูตรเฉพาะ หรือด้วยกรรมวิธีใด ๆ อันทำให้เกิดภาพขึ้น  หรือการบันทึกภาพโดยเครื่องมือหรือ วิธีการอย่างอื่น
   (๖) งานภาพประกอบ แผนที่ โครงสร้าง ภาพร่างหรืองานสร้างสรรค์     รูปทรงสามมิติอันเกี่ยวกับภูมิศาสตร์  ภูมิประเทศ  หรือวิทยาศาสตร์
   (๗) งานศิลปประยุกต์  ได้แก่ งานที่นำเอางานตาม (๑) ถึง  (๖) อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกันไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น นอกเหนือจากการชื่นชมในคุณค่าของตัวงาน   ดังกล่าวนั้น เช่น นำไปใช้สอย นำไปตกแต่งวัสดุหรือสิ่งของอันเป็นเครื่องใช้ หรือนำไปใช้เพื่อประโยชน์   ทางการค้า
   ทั้งนี้ ไม่ว่างานตาม (๑) ถึง (๗) จะมีคุณค่าทางศิลปะหรือไม่ และให้หมายความรวมถึงภาพถ่ายและแผนผังของงานดังกล่าวด้วย

ดังนี้แล้ว ฟอนต์ก็ควรจะเป็นงานที่มีลิขสิทธิ์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่งไม่ใช่หรือครับ

[iannnnn]

จริงๆ เรื่องที่ลุงณตสงสัยนี่
ผมก็เรียบเรียงมาอธิบายไว้ยืดยาวในนี้แล้วครับ
http://f0nt.com/forum/index.php?topic=7046.0
ลุงณตลองกลับไปอ่านหน้าแรกนะครับ 
แหม อยากให้อ่านจริงๆ โดยเฉพาะท่อนที่ผมบรรจงด่า รมต.ทั่นนั้นที่ประกาศออกอากาศให้คนไทยเขวกันทั้งประเทศน่ะ

เอาล่ะ เห็นนายฝากคิดคิดเพื่อนเคี้ยวเข้ามาตอบแล้ว
ผมอย่าเพิ่งกวนตีนแทรกดีกว่า เดี๋ยวมีช่องเมื่อไหร่ค่อยเสริม 

[ยุนเอ]

อ่า ลืม ว่ามีจู๋นั้นด้วย 

[ณต]

จริงๆ เรื่องที่ลุงณตสงสัยนี่
ผมก็เรียบเรียงมาอธิบายไว้ยืดยาวในนี้แล้วครับ
http://f0nt.com/forum/index.php?topic=7046.0
ลุงณตลองกลับไปอ่านหน้าแรกนะครับ 
แหม อยากให้อ่านจริงๆ โดยเฉพาะท่อนที่ผมบรรจงด่า รมต.ทั่นนั้นที่ประกาศออกอากาศให้คนไทยเขวกันทั้งประเทศน่ะ

เอาล่ะ เห็นนายฝากคิดคิดเพื่อนเคี้ยวเข้ามาตอบแล้ว
ผมอย่าเพิ่งกวนตีนแทรกดีกว่า เดี๋ยวมีช่องเมื่อไหร่ค่อยเสริม 

ไอ้รมตนั่นน่ะมันรู้อะไรบ้างล่ะนอกจาก...  
ปล ผมอ่านแล้วจริงๆนะ
เจตนาของผม อยากตั้งคำถามให้คิดต่อยอดกันน่ะ

แต่อีกอย่างนึงผมก็รู้มาเหมือนกันว่า เค้าคุ้มครองแค่ชุดคำสั่ง
ไม่ได้หมายถึงตัวอักษรไทยที่อยู่ในโปรแกรม
มันมีเจตนารมณ์ของมันอยู่นะครับ
ไว้เดี๋ยวหาเจอจะเอามาให้อ่าน

ในที่สุดตูก็ต้องไปหาแหล่งอ้างอิงจากเน็ท
(จริงๆแล้วอยากได้แหล่งอ้างอิงที่เป็นตัวบุคคลมากกว่า)
นี่เป็นคำถามเรื่องลิขสิทธิ์ฟอนต์ ที่ตอบในเว็บกรมทรัพย์สินทางปัญญา
http://www.ipthailand.org/dip/index.php?option=com_mamboboard&func=view&catid=12&id=1072#1072

เค้าย้ำชัดเลยว่า คุ้มครองเฉพาะชุดคำสั่ง แต่ตัวอักษรที่อยู่ในนั้น
ไม่ถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์

แล้วโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ถือเป็นงานลิขสิทธิ์ประเภทวรรณกรรม

[Zafire06]

เขาบอกว่า คำสั่ง ชุดคำสั่ง หรือสิ่งอื่นใด นี่ครับ
ไม่ใช่เฉพาะชุดคำสั่งอย่างเดียว

[ยุนเอ]

แล้วเหมือนว่าเค้าตอบเน้นไปที่ตัวโปรแกรมนี้ครับ

เหมือนพวกใช้ software เถื่อน ไม่ได้ตอบเน้นไปที่เรื่องที่คนถามพุ่งประเด็นไป

แถมยังยึดกฎหมายซะชัดเจนไม่เห็นอธิบายเกี่ยวกับ font เลยซักนิด  {หมีโหด}

แล้วสงสัย ว่า front PSL เนี้ย คือชื่อ font หรือเค้าพิมพ์ผิดครับ  {หมีโหด}

ตัวอักษรหรือพยัญชนะไทยไม่ถือเป็นงาน ลิขสิทธิ์

หมายถึง ภาษาเขียนที่เราใช้กันอยู่หรือเปล่าครับ

ไม่ใช่รูปแบบที่ปรากฎออกมาสู่สายตา 

ถ้างั้นลายมือเราก็ไม่มีลิขสิทธิ์ ดิ

[ณต]

เขาบอกว่า คำสั่ง ชุดคำสั่ง หรือสิ่งอื่นใด นี่ครับ
ไม่ใช่เฉพาะชุดคำสั่งอย่างเดียว

สิ่งอื่นใดนี่หมายถึงสิ่งที่จะทำให้คอมพิวเตอร์ทำงานนะ  


ตอบเอ
นี่ไงครับ เพราะยังไม่มี กีฏาใด หรือ คำตัดสินใดที่ชี้ชัด
ส่วน Front เนี่่ย เค้าพิมพ์ผิดอยู่แล้วแหละ

ผมถึงบอกว่า ควรไหม ที่จะแยกฟอนต์ ออกมาเป็นงานลิขสิทธิ์
อีกประเภทนึง ไม่ใช่ไปรวมกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์

[ยุนเอ]

คิดแบบผมนะพี่

ขนาด font ยังพิมพ์ผิดเลย 

เหอะๆ   เหอะๆ

[psk_type]

ขอบคุณมากครับ ที่คุณ iamnot ไม่โกรธ
นับว่าเป็นคนที่มีเหตุผลครับ

ที่คุณ iamnot พูดว่ารูปแบบอักษรในชุดคำสั่งโปรแกรมฟอนต์นั้นไม่มีลิขสิทธิ์
อันนี้จริงครับ แต่ไม่มีลิขสิทธิ์ในแง่ที่ว่า สมมุติ มีร้ายป้ายใช้ภู่กันเขียนป้าย
บนแผ่นไม้ แล้วมีรูปแบบไปคล้าย หรือเหมือนกับ ฟอนต์ที่มีอยูในคอมพิวเตอร์
โดยที่ร้านใช้การจดจำรูปแบบจากที่พบเห็น ประเด็นนี้หละครับที่ ท่านว่าไม่ผิดกฎหมายลิขสิทธิ์
คือไม่ใช่เจ้าของโปรแกรมฟอนต์จะไปไล่ฟ้องดะได้นะครับ ว่าเขียนป้ายเหมือนฟอนต์เค้า
แต่ถ้านำสืบได้ว่า ก่อนการเขียนป้ายมีการทำ เลย์เอาท์ ออกมาจากคอมพิวเตอร์
และเลือกใช้ฟอนต์นั้น โดยที่ไม่ได้รับอนุญาต นั่นหละครับที่ผิด
ประเด็นความผิดอยู่ที่การใช้ฟอนต์โดยไม่ได้รับอนุญาตครับ
แต่การเขียนป้ายโดยมีลักษณะไปละม้ายกับฟอนต์ นั้นไม่ผิดครับ

แต่คำว่าไม่มีลิขสิทธิ์ ในที่นี้ ไม่ได้หมายความว่า เราจะเปิดฟอนต์ขึ้นมาแล้วก๊อปปี้เอาท์ลายน์
ออกมาแปะในเทมเพลตใหม่ แล้วจะกลายเป็นลิขสิทธิ์ของเรา เพราะเราไปเข้าใจว่ารูปแบบอักษร
ไม่มีลิขสิทธิ์นะครับ เพราะกรณีนี้จะไปเข้าข่าย แก้ไข ดัดแปลง ครับ
(ผมคิดว่า คุณ iamnot ทราบอยู่แล้ว แต่ที่ต้องบอกเพิ่ม เพราะกลัวผู้อ่านท่านอื่นๆ
จะไม่เข้าใจ เลยคิดว่า เอาท์ลายน์ของฟอนต์ไม่มีลิขสิทธิ์ เอาท์ลายน์เป็นเวคเตอร์
เวคเตอร์ เก็บค่าแบบชุดคำสั่ง และแน่นอนว่าชุดคำสั่งมีลิขสิทธิ์)

ส่วนประเด็นที่ว่า คุณ iamnot พยายามจะสื่อก็คือ ถ้าคุณซื้อมาถูกแล้ว
และตอนซื้อคุณซื้อมาเพื่อใช้ในสิ่งพิมพ์ (ตามสัญญาอนุญาต)
แต่พอวันนึง คุณรับงานทีวี เพิ่มก็จะใช้ฟอนต์นั้นไปด้วยเลย เพราะถือว่าซื้อมาถูกต้องแล้ว
อันนี้คุณต้อง วางใจเป็นกลางนิดนึงนะครับ เพราะว่าสัญญาอนุญาต เค้าบอกไว้ชัดเจนว่า
ถ้าใช้ในสิ่งพิมพ์ ราคานี้ และใช้สำหรับงานทีวี อีกราคานึง
คือเค้ากำหนดเงื่อนไขไว้ตั้งแต่แรกแล้วครับ ว่าคนละราคา (ตามกฎหมายเจ้าของสิทธิ์
จะกำหนดเงื่อนไข หรือไม่ก็ได้ จริงมั๊ยครับ) เพราะฉะนั้นกรณีนี้ เค้าได้กำหนดเงื่อนไข
ไว้ก่อนแล้วไงครับ ไม่ใช่เค้าขายโดยไม่บอกเงื่อนไข แล้วพอคุณใช้ เค้าก็ไปเก็บเพิ่ม

ก่อนอื่นต้องยอมรับ และเข้าใจก่อนว่างานอันมีลิขสิทธิ์ เจ้าของสิทธิ์จะกำหนดเงื่อนไขยังไงก็ได้
แล้วในกรณีนี้ บ.พีเอสแอล เค้าตั้งเงื่อนไขไว้อย่างนี้ไงครับ
เคยถามเค้าเหมือนกัน เค้าบอกว่า เค้าดูจากผลตอบแทน ของการใช้ฟอนต์ของเค้า
อย่างที่เคยบอกครับ เค้าขายเพื่อการศึกษา แผ่นละ สามร้อยกว่าบาท
แต่ตอนหลังเลิกทำไปแล้ว เพราะคนไปซื้อแผ่น สำหรับเพื่อการศึกษา มาใช้ในเชิงพาณิชย์ครับ
อันนี้เค้าตั้งเงื่อนไข คล้ายๆลิขสิทธิ์เพลง หรือลิขสิทธิ์อื่น

ตัวอย่างสมมุติถ้าเราไป ขอซื้อลิขสิทธิ์ โดเรมอนมา ตอนติดต่อเพื่อขอซื้อ
เราบอกว่าจะเอา มาพิมพ์เสื้อขาย เค้าก็ขายสิทธิ์มาเท่านี้บาท
ต่อมาภายหลังเราเห็นว่า ถ้าพิมพ์ลงบนสมุดแล้วไปขายเด็กๆ น่าจะขายได้ดีกว่า
เราก็จัดแจงเลยครับ เพราะคิดว่าซื้อมาถูกต้องแล้ว เป็นไงครับ ก็โดนฟ้องสิครับ
เพราะเค้าขายสิทธิ์มาให้ใช้ได้เท่านี้ เพราะถ้าตอนซื้อคุณบอกว่าจะพิมพ์ปกสมุดขายด้วย
คุณอาจต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพิ่ม พอจะนึกออกมั๊ยครับ คือเค้าตั้งเงื่อนไขไว้ตั้งแต่แรกแล้ว

แต่โดยส่วนตัวผมก็ต้องยอมรับนะครับว่า ฟอนต์ที่ผมจำหน่ายในขณะนี้
ผมขายสัญญาอนุญาต แบบนับเครื่องครับ 1 สัญญาอนุญาตใช้ได้ 3 เครื่องเป็นต้น
รู้สึกว่า ดีบี.ดีไซน์ กับ บี513 ดีไซน์ก็จะเป็นคล้ายๆกันแบบนี้

ผมเพียงอยากจะสื่อว่า ผมก็ไม่ได้ตั้งกฎเกณฑ์แบบเดียวกับ บ.พีเอสแอล
แต่ก็วนกลับมาที่เดิมครับ ว่าเจ้าของสิทธิ์จะกำหนดเงื่อนไขอย่างไร หรือไม่ก็ได้

อย่างที่คุณ iamnot บอกว่าเมืองนอกเค้านับเป็นเครื่อง เพราะเงื่อนไขเค้านับเป็นเครื่อง
ไงครับ แต่เงื่อนไขของบ.พีเอสแอล เค้าตั้งเงื่อนไขตามการใช้งานไงครับ

พูดไปพูดมา เราเหมือนมองกันคนละมุม ต่างมองในมุมของตัวเอง
เหมือนที่อากงสอนหลานนั่นหละครับ

[Zafire06]

ครับ 

(ถ้าสมมุติว่าไม่มีตัวอักษรบรรจุอยู่ในฟอนต์
คอมพิวเตอร์ก็ไม่ทำงานให้ปรากฏเป็นรูปแบบตัวอักษรนั้นๆนี่ครับ  )

[ยุนเอ]

นับเป็น สมบัติของชาติครับ  {หมีโหด}

อันนี้ล้อเล่น 

[ณต]

กำลังรออ่านความเห็นอยู่เลยครับ +1  

ประเด็นนึงก็คือ ทำไมเมืองนอกเค้าทำแบบนั้น
เพราะว่า เค้าร่างกฎหมายจากการที่เอา
เจ้าของลิขสิทธิ์และผู้ใช้มาเป็นส่วนหนึ่งในการร่างกฎหมาย
(นอกจากนักกฎหมายอย่างเดียว)
ว่าแค่ไหนนะ ที่รับได้ แค่ไหนนะที่มันมากไป
และแค่ไหน ที่ไม่มีผลทางกฎหมาย

สมัยที่ผมเคยมีโอกาสเป็นส่วนหนึ่งในคณะอนุกรรมการ
ร่างพรบ ลิขสิทธิ์ ในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านคอมพิวเตอร์จากบริษัทเอกชน
ตอนนั้นอาจารย์ยรรยง พวงราช เป็นอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา
ท่านพยายามผลักดัน ให้ทำอย่างต่างประเทศเหมือนกัน
ประชุมกันอยู่หลายครั้ง แต่พอท่านพ้นจากตำแหน่งไป ก็ไม่มีใครทำอีก
เป็นที่น่าเสียดาย เพราะศาลจะเอาไปเป็นหลักเกณท์ก็ไม่ได้

อย่างกรณีเจ้าของลิขสิทธิ์กำหนดเงื่อนไขยังไงก็ได้เนี่ย
ผมอยากให้มีเคสขึ้นศาลสักที จะได้มีบรรทัดฐานต่อไป
ในอนาคต (ว่าแต่ว่าคงต้องหา ผู้กล้า  )

ผมยังเชื่ออย่างนี้อยู่นะครับว่า
กำหนดเงื่อนไขยังไงก็ได้
แต่กฎหมายคุ้มครองหรือเปล่าเนี่ย มันอีกเรื่องนึง
เอาเฉพาะกรณีฟอนต์นะ
(กรณีโดเรมอนนี่มันอีกอย่างนึง)

ไว้ยังไงผมจะไปลองถามความเห็นจากผู้รู้ดู
(แล้วตูจะเอามาอ้างอิงได้ไหมเนี่ย  )