[Fontlab 5] หัดทำฟอนต์กันเถอะเรา

[Romzaikyu]

จากการเรียนการสอนโปรแกรมฟ้อนเล็บในวันนี้
(อ้อ ตอนนี้มีวิทยากรท่านที่ 3 แล้ว นั่นคือจานป๋าเลย์  )

เรารู้วิธีทำแล้ว แต่ว่ามีการบ้านกันสำหรับสะต๊าฟนั่นก็คือ ทำฟอนต์ให้ได้คนละตัว  
(และ การบ้านจานแอนนนนนและจานโม่คือทำตารางและสื่อการสอน)

กระจู๋นี้มีเพื่อรวบรวมความรู้ที่ได้ โดยมีแอนฮอบบิตเป็นเด็กขยันหน้าห้องจดมา
ให้สะต๊าฟภาคสมทบมาตามเรียนกัน

และมีเพื่อรายงานการบ้านเป็นระยะๆ จ้ะ


ผู้เกี่ยวข้อง

สะต๊าฟหลักที่ต้องส่งการบ้าน
1. ลุงเป็ด
2. วุด มุมมืด
3. แอน ฮอบบิต
4. ออย ยีราฟแว่นแดง (ห้ามส่งการบ้านเป็นออยอิชี่เด็ดขาด )
5. บักตั้ง เจ้าของร้าน
6. บักนัดโตะ
7. หนุ่ม สิงห์ประเมิน

สะต๊าฟสมทบ ที่ต้องตามมาดู (ซึ่งถ้าจะคึกทำฟอนต์ตามก็เชิญนะจ๊ะ )
1. ดุกศรี ยโสธร
2. ไอ้หนูอร บางนา  
3. เฟริน ศรีราชา
4. จักรี ผีออฟฟิศ
5. อุ้ย ขารถบรรทุก

อ้อ คนตรวจการบ้าน
1. จานแอนนนนน
2. จานเลย์
3. จานโม่

[หนุ่ม]

รับแซ่บ >

[☼ แอนมินิ ☼]

เริ่มเลยละักัน  
จานๆและสต๊าฟทั้งหลายช่วยกันดูด้วยเน้อ ถ้าผิดก็แก้ได้เลยนะ

click ที่หัวข้อเพื่อดูรายละเอียดได้เลยจ้ะ
อุปกรณ์และโปรแกรมที่จะใช้
ความรู้เกี่ยวกับฟอนต์
มาตรฐานการพิมพ์
ความรู้เรื่อง Font family กับ Type face
ประวัติฟอนต์ของไทย
แบบของวรรณยุกต์
การออกแบบฟอนต์
ทำฟอนต์ด้วย FontLab

[☼ แอนมินิ ☼]

อุปกรณ์และโปรแรมที่เราจะใช้ักัน
1 NP NaipolTemplate version 3.001 click ไปโหลดโลด
2 FontLab ใช้ทำฟอนต์
3 โปรแกรมอะไรก็ได้ที่สามารถ crop ภาพใส่ clipboard ได้ เช่น Paint, SnagIT,FastStone etc.
4 กระดาษที่เราเขียนตัวอักษรในนั้นครบแล้ว (หรือใครจะทำอักษรใน Illustrator หรือ Photoshop หรือ FontLab เลยก็ไม่ต้องมีข้อนี้จ้ะ)


ความรู้เี่ี่ีกี่ยวกับฟอนต์
- การอ่านของคนเราเกิดจากการกวาดสายตาแบบกระโดด
ฉะนั้นตัวอักษรแต่ละตัวจะมีลักษณะเฉพาะของตัวเอง (เรียกว่า anatomy หรือ สัญฐานของตัวหนังสือ)
ที่ทำให้เรารู้ว่าตัวนั้นเป็นตัวอะไร เช่น บ.ใบไม้ จะมีขีดแนวตั้ง 2 เส้น กับเส้นฐานล่าง 1 เส้น (มองผ่านๆก็รู้ว่าเป็นตัว บ.)
- kerning คือการซ้อนช่องว่าง เช่น เวลาพิมพ์ แ กับ ซ ถ้าไม่ได้ทำ kerning แล้วมาพิมพ์ 2 ตัวนี้ติดัน
จะทำให้ดูเหมือนมีช่องว่างระหว่างกันมากเกินไป อักษร A กับ V ก็เช่นกัน
- Metric คืออะไร อ่านที่นี่
- Ligature คืออะไร อ่านที่นี่

มาตรฐานการพิมพ์
มี 3 แบบ
1 Post Script
2 True Type: ทุกโปรแกรมอาจจะไม่ได้ลองรับการพิมพ์แบบนี้ เช่น เมื่อก่อนเราใช้ฟอนต์ตัวนึงได้ใน MS
word แต่ใช้ไม่ได้ใน Photoshop ฟอนต์ลักษณะนี้จะมีนามสกุล ttf
3 Open Type: ปัจจุบันฟอนต์เป็นแบบนี้หมดแล้วแต่อาจจะยังใช้นามสกุล ttf อยู่เพื่อให้ compatible กับ
ระบบเดิม ส่วน  Open type แท้ๆจะมีนามสกุลเป็น otf มาตรฐานนี้มีการแก้ปัญหาต่างๆไว้แล้ว เช่น เมื่อ ป ปลา เจอกับ ไม้เอก จะต้องไปเรียกไม้เอกอีกชุดมาใช้งานเพื่อที่จะไม่ตีกับหาง ป ปลา



ความรู้เรื่อง Font family กับ Type face
อ่านที่นี่

[☼ แอนมินิ ☼]

ประวัติฟอนต์ของไทย

- ในยุคแรกการพิมพ์จะใช้หัวตะกั่วซึ่งถ้าต้องการตัวอักษรให้ใหญ่ขึ้นต้องใช้ตะกั่วอีกชุดเลย

- บรัดเล ฟอนต์แรกคิดค้นโดยหมอบรัดเล ซึ่งเมพมากๆที่สามารถแปลงตัวอักษรที่โย้ไปเย้มาจากลายมือคนมาเป็นอักษรเป็นตัวๆได้ เช่น ป ควรมี 2 ขีดตั้ง และมีขีดแนวนอนเชื่อมกันนะ

- ธงสยาม เกิดในยุคล่าอาณานิคม เรามีเพื่อให้ชาติอื่นเห็นว่าเราไม่ล้าหลังนะ มีฟอนค์ัใช้กะเค้าด้วย

- ฝรั่งเศส ฝ ฝา มีปลายเป็นปลายตัด เฉียง 45 องศา ศ ศาลามีส่วนหนาบางแ้ก้ปัญหาหมึกเยิ้ม ไม้เอก ส่วนบนจะหนากว่าส่วนล่าง ตัวนี้ port มาใช้ในยุคนี้ในชื่อ Angsana

- การออกแบบฟอนต์สมัยก่อนต้องคำนึงถึงเรื่องหมึกเยิ้ม หมึกขาดด้วย เช่น ป ปลา ทำให้เส้นแนวตั้งหนาไว้ ส่วนเส้นแนวนอนให้บางได้ ถ้าส่วนแนวนอนหายก็ยังอ่านเป็น ป ได้อยู่

- Monotype เมื่อเทคโนโลนีพัฒนาไปมากขึ้น เราสามารถพิมพ์แบบหมึกไม่ิเยิ้มได้แล้ว ตัวอักษรแบบนี้จึงเกิดขึ้น มีลักษณะคือ ความหนาเท่าักันทั้งหมดทุกส่วนของตัวอักษร ตัวอย่างได้แ่ก่ Browallia

- Serif แปลว่า มีตีน (แปลโดยพี่แอนนนนน) เป็นตัวอักษรแบบมีหาง

- Sans Serif แปลว่า ไม่มีตีน เป็นตัวอักษรแบบโดนตัดหาง (ปล่อยวัด) (Sans เป็นภาษาฝรั่งเศส แปลว่า ปราศจาก without)

- มานพติก้า คิดค้นโดยคุณมานพ เทพแห่งตัวอักษรแบบขูด (ที่เคยใช้ัักันตอนเด็กๆนั่นแหละ) เป็นตัวอักษรภาษาไทยแนวโมเดิร์นที่เป็นอักษรไม่มีหัว แบบมาจาก Helvatiga

- ทอมไลท์ เส้นของตัวอักษรด้านบนจะเท่าักันทุกตัว ใช้เป็นส่วนของเนื้อความ อักษรแบบนี้เค้าว่าเวลาอ่านกวาดสายตาจะ smooth ไม่สะดุดกับอักษรตัวใดตัวหนึ่ง ตัวนี้ port มาใช้ในยุคนี้ในชื่อ Cordia ต่อมามีบริษัทหนึ่งเอาไปพัฒนาต่อให้อ่านง่ายขึ้นอีกเป็นฟอนต์ชื่อ DB soda

- เอราวัณ เป็นตัวอักษรอ้วนๆที่เวลาเอามาใช้พาดหัวแล้วจะเด่น มาในยุคที่มีแมคอินทอชแล้ว (พี่แอนบอกให้ลองหาหนังสือพิมพ์ที่ประกาศยุบสภาหลายๆครั้งมาเทียบขนาดอักษรกันดู เพราะคำนี้จะต้องเป็นตัวที่๊ใหญ่ที่สุดที่จะทำได้ ปี 38 มีพาดหัวใหญ่ที่สุดเท่าที่มีในสมัยนั้น)

- ฟอนต์แห่งชาติ เป็นฟอนต์ที่จัดประกวดโดย Nectec เพื่อหาฟอนต์ฟรีที่ทุกคนใช้ได้ (Angsana หรือฟอนต์ต่างๆที่มากับ Windows จริงๆแล้วมันไม่ฟรีนะจ๊ะ)

- ปี 40 เิกิดตำรามาตรฐานอักษรไทยของบัณฑิตยสถาน ว่า ก ควรเป็นยังไง ข ควรเป็นยังไง (อันนี้รู้สึกพี่ร่มจะมี)

- ตัวเลขแบบ old style มีลักษณะที่ตัวเลขแต่ละตัวไม่ได้เรียงอยู่ในแนวเดียวกัน แต่ทำให้กวาดสายตาแล้วอ่านง่ายกว่าแบบที่อยู่ในแนวเดียวกัน

note อ่านประวัติฟอนต์อย่างละเอียดได้ที่นี่

[กวางจ้ะ]

บวกพี่แอนก่อนเลย  +

[Romzaikyu]

อีกนิดนะครับ มีเอกสารชื่อ "แบบตัวพิมพ์ไทย" อยู่ใน ฟด. @personal /rubberduck
ลองอ่านดู 

[หนุ่ม]

อีกนิดนะครับ มีเอกสารชื่อ "แบบตัวพิมพ์ไทย" อยู่ใน ฟด. @personal /rubberduck
ลองอ่านดู 

สุดยอด

[ณัฏฐ์]

ขอนอนก่อนนิดนึงนะครับ เดี๋ยวตื่นมาอ่าน

ปล.นัดก็อบไฟล์ใดๆ ออกมาจาก ฟด ไม่ได้อะครับ(เวลาก็อบจะเสร็จแล้วมันจะขึ้น error อะไรซักอย่าง)

[Romzaikyu]

เฮ็ดttp://www.eyesya.com/ftp/

ลองนี่ดู ตอนดาวน์โหลดมันจะซิบไฟล์มาให้ ถลอกเอามาให้น่ะ  


แก้ลิงแล้วจ้ะ

[☼ แอนมินิ ☼]

แบบของวรรณยุกต์
มี 4 แบบ
ดูตัวอย่างได้จากประโยค พี่ฎูนู๋เป่าปี่
แบบ 1 สระอูใต้ ฎ แบบที่เหมาะสม คือ ตัวสระจะตกลงไปอีกจากระดับปกติ
แบบ 2 ไม้จัตวาตรงคำว่านู๋ แบบที่เหมาะสม คือ สระต้องไม่ลอย
แบบ 3 ไม้เอกตรงคำว่าเป่า แบบที่เหมาะสม คือ ไม้เอกต้องขยับเข้ามาให้หนีหาง ป ปลา
แบบ 4 ไม้เอกตรงคำว่าปี่ แบบที่เหมาะสม คือ ไม้เอกต้องขยับขึ้นข้างบนเหนือสระอี
//ลืมบอกไปว่า 4 แบบนี้ ท่านนายพลแก้ปัญหาให้เราหมดแล้วจ้ะ

การออกแบบฟอนต์
- ทุกตัวอักษรต้องเข้าักันได้ ไม่มีตัวไหนโดดขึ้นมา
- การมีหลายน้ำหนักทำให้ราคาแพงขึ้น เช่น แบบปกติ แบบ ligth แบบ black
- ฟอนต์แพงๆจะผ่านการปรับ kerning กับ ligature มาอย่างโชกโชน
- ควรมีการ print ออกมาเพื่อดูรูปลักษณ์ ดูความเข้าักัน
- อาจมีการปรับลักษณะอักษรบางตัวให้เหมาะสมตามลักษณะการใช้งาน
เช่น การปรับ ล ลิง ของฟอนต์โลตัสให้ดูเป็นมิตรขึ้น เพราะใช้บ่อยในคำว่า ลดราคา
- ถ้ามีการออกแบบตัวอักษรที่เอียงเท่าักันทุกตัว กั้นหน้าให้ไว้ที่ขอบอักษรทางซ้ายตามปกติ
แต่กั้นหลังให้เหลื่อมจากท้ายตัวอักษรเข้ามานิดนึง เวลาพิมพ์จะได้ไม่ดูห่างกันเกินไป

[หนุ่ม]

ขอนอนก่อนนิดนึงนะครับ เดี๋ยวตื่นมาอ่าน

ปล.นัดก็อบไฟล์ใดๆ ออกมาจาก ฟด ไม่ได้อะครับ(เวลาก็อบจะเสร็จแล้วมันจะขึ้น error อะไรซักอย่าง)

เคยเป็นเหมือนกัน แต่ลองก๊อปใหม่อีกครั้ง(หรือสองครั้ง)ที่ไฟล์เดิม ก็ใช้ได้นะ

[iannnnn]

เสนอครับลุงเป็ด

เนื่องจากเลกเชอร์ของน้องแอนมีประโยชน์มาก
จึงเสนอให้ย้ายกระจู๋นี้ไป ว.เทคนิคนะครับ


ป.ล.น้องแอนเขียนเป็นบทความได้เลยนะเนี่ย
บทความสอนทำฟอนต์เวอร์ชัน 2004 ของเร่มันเก่าลงกรุไปแล้ว
เผื่อเวอร์ชันนี้จะได้บรรจุลงหมวดบทความของหน้าเว็บ

[☼ แอนมินิ ☼]

เริ่มต้นทำฟอนต์ด้วย FontLab
วิธีที่เราจะทำักันนั้นเป็นการยึด template ของท่านนายพลเป็นหลัก

วิธีแบบสรุป (click ไปอ่านตามข้อได้เลยจ้ะ)
1 เปิด template ของท่านนายพลขึ้นมา
2 ใส่รายละเีอียดฟอนต์ของเรา
3 แทนที่อักษรแต่ละช่องด้วยตัวของเราเข้าไป ซึ่งทำได้ 2 วิธี คือ
  3.1 สร้างตัวอักษรในโปรแกรมเลย
  3.2 สร้างหรือเขียนตัวอักษรจากข้างนอกแล้วค่อยเอาเข้ามาใน FontLab
4 ตัดแต่งตัวอักษร
5 Kerning หรือการซ้อนที่ว่าง (อาจทำหรือไม่ทำก็ได้ แล้วแต่ความเนี๊ยบ และความขยัน)
6 Export
7 ยิ้ม

[X11]

รออ่านต่อจ้ะ +