ทำไมศิลปะไทยถึงตายแต่ทางด้านยุโรป

[iannnnn]

ชัดดิ ชัด
คือทุกๆ ปีเราจะมาคุยกันว่าเฮ้ย หนังหรือเพลงเดี๋ยวนี้แม่งมั่วๆ นัวๆ ว่ะ
ไม่เป็นสไตล์ เป็นยุคสมัยเลย
แต่เดี๋ยวก่อน อยู่ดีๆ ก็มีคนเริ่มมานิยามว่าสไตล์ '90 (นี่เพิ่งผ่านมาได้ 2 ปีนะ) เนี่ย
มันเป็นยังไง แล้วก็ชัดซะด้วยนะครับ

นั่นแปลว่าถ้าจะสรุปนิยามตีขลุมอะไรให้บังเกิดความเป็นป๊อป
มันต้องรอให้เราพ้นช่วงนั้นไปก่อน (แบบ ตุ๊กๆ / พวงมาลัย / ลายกนก / เรือนไทย / เสาโรมันนี่แหละ)

[Buob Marley]

ชัดดิ ชัด
คือทุกๆ ปีเราจะมาคุยกันว่าเฮ้ย หนังหรือเพลงเดี๋ยวนี้แม่งมั่วๆ นัวๆ ว่ะ
ไม่เป็นสไตล์ เป็นยุคสมัยเลย
แต่เดี๋ยวก่อน อยู่ดีๆ ก็มีคนเริ่มมานิยามว่าสไตล์ '90 (นี่เพิ่งผ่านมาได้ 2 ปีนะ) เนี่ย
มันเป็นยังไง แล้วก็ชัดซะด้วยนะครับ

นั่นแปลว่าถ้าจะสรุปนิยามตีขลุมอะไรให้บังเกิดความเป็นป๊อป
มันต้องรอให้เราพ้นช่วงนั้นไปก่อน (แบบ ตุ๊กๆ / พวงมาลัย / ลายกนก / เรือนไทย / เสาโรมันนี่แหละ)

'90 มันเพิ่งผ่านมา 2 ปีได้ไงอะำี่

[iannnnn]

ตูลืมใส่ตัว s

[คนตาบอดข้างเดียว]

มันอาจจะพัฒนาอยู่แต่คุณไม่เคยเห็นก็ได้นะครับ

[Romzaikyu]

หรืออิคคิวอยากเห็นศิลปะไทยมันโผล่มาบนท้องถนน หรือ เข้ามาอยู่ในชีวิตมากกว่านี้ รึยังไง   

[O.D.M.]

ถ้าจะให้พูดถึงเรื่องแบบนี้จริงๆ เป็นเพราะจิตสำนึกในเรื่องของงานศิลปะ คนไทยเราอ่อนมากๆเลยนะครับ
เรื่องของการต่อยอดเลยเป็นไปได้ช้าและดูเหมือนจะหายไป ไม่เฉพาะเรื่องของศิลปะหรอกครับ วัฒนธรรมเราก็อ่อนถึงอ่อนมากเลยทีเดียว
ถึงต้องมีการตั้งกระทรวงมาเพื่อบอกว่า อะไรเป็นวัฒนธรรมดี อะไรเป็นวัฒนธรรมไม่ดี 

ถ้าสมมติลองจับเอาคนทั่วๆไปของในแต่ละประเทศมาประเทศละคน
แล้วก็ลองถามถึงความเห็นเรื่องของศิลปะ หรือให้แสดงการทำศิลปะอะไรสักอย่าง
ผมคิดว่า คนไทยเราแสดงออกได้ไม่มากเท่ากับคนญี่ปุ่น ฝรั่ง หรือประเทศไหนที่มีพื้นฐานศิลปะแน่นมากได้หรอกครับ

เนื่องด้วยว่า คนไทยเราไมไ่ด้คิดว่า ศิลปะ เป็นส่วนสำคัญอย่างหนึ่งในการดำรงค์ชีวิตนะครับ..
ยิ่งในภาวะ ปากกัดตีนถีบ เงินคือสิ่งสำคัญ ประชากรส่วนใหญ่ยิ่งไกลออกจากศิลปะมากขึ้น
ที่พูดถึงคนสมัยก่อน สามารถพัฒนางานศิลปะได้ ชาวบ้านยังทำงานศิลปะไปถวายวัด พัฒนางานศิลปในกลุ่มของตัวเองได้อย่างมีเอกลักษณ์
เพราะ "เวลา" ในการใช้ชีวิต มันเหลือมากน้อยไม่เท่ากันนั่นแหละครับ

เมื่อก่อนหลังทำงานสวนงานไร่ เวลาที่เหลือ คือช่วงปลดปล่อยอารมณ์
มีเวลามานั่งทำอะไรเพื่อนสนองความสบายใจ เพื่อศาสนา หรือเพืื่่ออะไรก็ตามแต่
เมื่อ เวลาและความตั้งใจ มันมีมาก ศิลปะและความเจริญมันก็ตามมามากนั่นแหละครับ

สมัยนี้เลิกงานในไร่ในสวน ก็เปิดทีวีดูละครหลังข่าว ไม่ก็หางานเสริมทำ ไม่งั้นจะเอาเงินไหนมาจ่าย ธกส.
ตกดึกหน่อยก็ปิดไฟนอน รุ่งขึ้นออกไปสวนใหม่ เรื่องของการมานั่งเอาเวลา ปั้นเครื่องใช้ สานไผ่ตอก หรือ ทำงานศิลป์ต่อยอด
จะไปทำตอนไหนละครับ... อย่าลืมนะครับ ศิลปะ ไม่ใช่ปัจจัย 4 และมันไม่ใช่แค่ ลำดับ 5 6 7 8 ด้วย มันอยู่เลขสองตัวนั่นแหละ

ศิลปะไทยจะโตต่อได้ ก็คงต้องเป็นที่วิธีคิดก่อนแหละครับ ว่าศิลปะ มันคือหนึ่งในปัจจัยของการดำรงค์ชีวิต
คนเราอยู่กับศิลปะแบบเป็นเรื่องหนึ่งในชีวิตประำจำวัน ไม่ต้องขนาดเป็นจิตกรวาดรูปกันนได้ทุกคนขนาดนั้น
แค่ตระหนักว่า ศิลปะมันใกล้ตัว ทำอะไรก็อยากมีออกแบบของฉันบ้าง ดูแล้วแสดงอารมณ์ได้ว่าฉันรู้สึกยังไงกับสิ่งเหล่านี้
ผมว่า มันจะโตแบบก้าวกระโดดได้เลยแหละครับ ปัจจุบัน ศิลปะเป็นเรื่องของกลุ่มคน เ้ป็นเรื่องของคนเข้าใจยาก เป็นเรื่องชั้นสูง
เป็นของที่ไม่ควรแตะต้อง หรือแม้แต่ คนไทยยังดูถูกงานออกแบบไทยๆด้วยกันอยู่เลย เรื่องการพัฒนาก็คงยากครับ

แต่ผมก็เห็นแนวโน้มการออกแบบที่เป็นไทยๆ โตไปในทางที่ดีขึ้นเยอะแล้วจริงๆนะครับ มันไม่เคยหยุดนิ่งจริงๆหรอก
เพียงแต่มันอาจจะไม่ได้ชัดเจนว่า เห้ย ลายไทยนี่ ไท๊ย ไทย แต่มันจะมีกลิ่นของ ไืทย จนเห็นแล้วก็ไทยเลยจริงๆนะ ไม่ว่าในวงการไหนก็เถอะ

ศิลปะไทย จริงๆมันรวมเอาศิลปะต่างชาติมาผนวกตั้งแต่ดั้งเิดิมแล้วนะครับ เพียงแต่เมื่อก่อน อิทธิพลของการรวมกัน มันใกล้
เพราะการสื่อสารเราไม่ได้กว้างเหมือนสมัยนี้ ไปตีเมืองเขามาได้ หรือได้มาเพราะติดต่อค้าขายกันทางเรือ
ดั้งนั้น เวลาเอางานเขมร งานพม่า งานเวียดนาม จีน หรือประเทศใกล้เคียง มารวมเข้าด้วยกัน มันเลยดูกลมกลืน เป็นของไทยๆ
พอปัจจุบันโลกกว้าง งานตะวันตก เข้ามามาก ซึ่งมันต่างกันสุดขอบ เวลาผสานกันมันเลยดูเหมือนลอกกันมา ไม่เข้ากันมาก
ทำให้บางครั้ง มันดูไม่เป็นไทยจ๋า เลยเกิดความเหมือนจะไม่แตกต่างกันขึ้น ไม่พัฒนา
แต่มันก็เป็นการลองผิดลองถูกอย่างนึง ซึ่งมันก็คือการพัฒนาทางหนึ่งเหมือนกันนะครับ

[เต่ามาก]

+ครับ 

ขอเรียกว่า "ศิลปะของคนแถวนี้" นะครับ
มีรากฐานมาจากศาสนา และความเชื่อล้วนๆ

ย้อนกลับไปดูพวกงานจิตรกรรม สถาปัตยกรรม ทั้งปวงในช่วงต่างๆ
คนในแถบนี้จะได้รับอิทธิพลทางศิลปะจากอาณาจักรที่รุ่งเรืองในขณะนั้น
เช่นทวาราวดี  ขอม ซึ่งงานเหล่านี้เป็นงานของช่างฝีมือชั้นสูง และในสมัยต่อมางานศิลปะส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่องของเจ้านาย

อีกด้านหนึ่งศิลปะทางความเชื่อของท้องถิ่นก็ผูกพันธ์กับวิถีชีวิต การกิน การอยู่
เช่น หำยนต์ เรือกอเละ เพลงพื้นบ้าน ซึ่งจะมีลักษณะร่วมกันคือมีความเกี่ยวข้องกับภูตผี วิญญาณ
ความเชื่อเรื่องผีบ้านผีเรือน เทวดา เทพารักษ์ พระแม่ต่างๆ ฯลฯ
(คือสังคมเราเนี่ยเป็นแบบนับถือ พุทธ พราหมณ์ ผี ปนๆ กันไปจนแยกไม่ออกครับ)


แล้ว... วิถีชีวิต ศาสนา ก็เริ่มเปลี่ยนไปพร้อมกันครับ อย่างก้าวกระโดดด้วยในช่วงไม่กี่ปีมานี้ (โดยเฉพาะเมื่อมีอินเทอร์เน็ต)
ความอาร์ทของเราไม่ได้อยู่ในบทบาทของการจรรโลงใจเลยครับ มันเป็นความเชื่อ ความศรัทธาล้วนๆ
ซึ่งพอมีการนำศิลปะเหล่านี้มาใช้ในเชิงพาณิชย์ ก็มักจะถูกตั้งคำถามว่ามันขัดกับประเพณีแต่โบราณมาหรือไม่
เราจะเอาเรือพระที่นั่งมาแล่นโชว์ได้ไหม เราจะเอาศาลพระภูมิไปตกแต่งห้องนั่งเล่นได้ไหม เราจะเอาลวดลายเทวดาไปทำกระเบื้องได้หรือเปล่า


วิธีคิดว่าศิลปะมีไว้ถ่ายทอดความงาม หรือจรรโลงใจ อะไรนี่มันมาทีหลังครับสำหรับพวกเรา
แล้วในเมื่อจะเอารูปแบบซึ่งมีมิติทางความเชื่อมาใช้ส่งเดชไม่ค่อยจะได้ เราก็เลยตามแบบทางฝั่งตะวันตกดู
เหตุผลก็น่าจะเป็นอย่างนี้ล่ะครับ


ผมคิดว่าอนาคตที่ความเชื่อเหล่านี้ถูกอำนาจทุนกลืนไปหมดแล้ว
เราคงได้เห็นลวดลายไทย เทวดา นางฟ้าไปเริงระบำในผนังห้องน้ำครับ 
เดี๋ยวนี้ที่เขาอนุรักษ์กันก็แต่ในเชิงสัญลักษณ์ แต่ความเชื่อจริงๆ มันถูกแทนที่ด้วยอย่างอื่นไปหมดแล้วครับ

[นักศิลปะ]

ตาย ของผู้ถาม มีนิยามว่า?

และ เป็นไปได้ไหม ผู้ถามห่างออกมาจนไกล
เลยคิดว่าสิ่งที่ตัวเอง ไม่เห็น มันไม่เคลื่อนไหว
และ ตาย?

[O.D.M.]

+ เต่าครับ  นั่นเป็นอีกหัีวข้อที่ทำให้เรารู้สึกว่า
ของเก่าๆมันมีมนต์ขลัง ไม่น่ายุ่งเกี่ยว ไม่น่าดัดแปลง เก็บไว้บนหิ้งอย่างนั้นแล้ว ดีที่สุด

ดังนั้นมันก็จะย้อนกลับมาที่ตัวคนถามใหม่อีกทีว่า
ดังนั้นแล้ว ความเป็นศิลปะไทย ในรูปแบบที่พัฒนาแล้่วมันควรจะไปในลักษณะไหน ถึงจะดูว่าไท๊ย ไทย

ซึ่งคำถามตรงนี้ มันก็ไม่มีจบสิ้นอีกเช่นเคย เหมือนที่จู๋อื่นๆก็เคยคุยกันไปหลายรอบแล้ว 

[ยุนเอ]

คิดเหมือนเต่าครับ 

ลวดลายกนก หรือลายไทยต่างๆ นั่น คนปกติไม่ค่อยได้เห็นหรอกครับ

[จักรี]

ใช่ครับ ยกเว้นดูข่าว ซึ่งนอกจากนี้ยังจะเห็นลายสรยุท ด้วยนะ 

[O.D.M.]

เช้าๆ ช่อง 9 มีลายสุทธิชัย หยุ่น ด้วยนะ 

[เต่ามาก]

ลายกนก ลายสรยุทธ์ นี่ผมใช้เวลาคิดนานเกือบนาที 

[ยุนเอ]

ดูซิ เด็กรุ่นใหม่ยังคิดลายกนก ลายสรยุทธ์ไม่ออกเลย 

[อิคคิว]

หรืออิคคิวอยากเห็นศิลปะไทยมันโผล่มาบนท้องถนน หรือ เข้ามาอยู่ในชีวิตมากกว่านี้ รึยังไง   

ใช่ครับลุงเป็ดจริงๆแล้วอยากให้ออกมาคล้ายๆแบบของประเทศญี่ปุ่นหรือไม่ก็แบบสมัยก่อนที่ชาวนาชาวบ้านของไทยเลยหละครับ


คือว่าตามจริงผมเอาหัวข้อนี้เป็นทีสีสอะครับ   ที่บอกว่ามันไม่พัฒนาก็เพราะว่าปัจจุบันไม่มีลายไทยลายใหม่ออกมาแล้วแต่จะเห็นส่วนมากที่จะพยายามเอาลายไทยมาประยุกต์ใช้แต่ก็ได้ตัดความอ่อนช้อยและความละเอียดของลายนั้นลงไปถ้าให้เทียบกับภาษาก็เหมือนกับภาษาวิบัติหนะครับ
ผมเคยไปดูงานอนิเมชั่นของคนไทยเขาทำเรื่องเกี่ยวกับหนู(ผมจำชื่อเรื่องไม่ได้นะครับ) คนทำบอกว่าจะทำให้สื่อถึงความเป็นไทย โดยเอาหนูมาใส่ชฏาแล้วบอกว่านี่แหละสื่อถึงความเป็นไทยแต่เขาให้หนูกินชีส
ส่วนศิลปะทางแขนงอื่นๆเช่นหุ่นละครเล็กถ้าไม่ได้พระราชินีมาสนับสนุนก็ต้องหายไปแน่นอนครับ แล้วยังมีพวกงานช่าง10หมู่
เมื่อเทียบกับอดีตแล้วต้องยอมรับครับว่าศิลปะของไทยด้อยลงไปเยอะมากอาจจะเป็นเพราะว่าทางด้านเศษฐกิจ การเมือง ฯลฯ
เมื่อสมัยก่อนศิลปะของตะวันตกยังตามหลังทางด้านตะวันออกอยู่นะครับแต่ในปัจจุบันไม่ใช่แล้ว
ส่วนเรื่องการพัฒนาขึ้นทำให้คนไทยห่างจากพวกนี้มากขึ้นผมว่าก็น่าจะมีส่วนนะครับแต่ก็ต้องอย่าลืมว่าชาติทางตะวันตกก็มีการพัฒนาเหมือนกันแต่ก็ยังสามารถนำศิลปะเข้าไปควบคู่ด้วยได้
ปล.ที่พูดมาทั้งหมดผมไม่ได้เข้าข้างทางชาติตะวันตกนะครับแต่อยากจะหาจุดที่พลิกผันของศิลปะไทยแค่นั้นเองอยากหาเหตุผลที่นอกจากเงิน รัฐบาลไม่สนับสนุน
ที่ทำให้ศิลปะไทยได้ค่อยเลือนหายไป
ขอขอบคุณทุกๆความคิดเห็นนะครับจะพยายามไล่+ให้หมดทุกคนเลยครับ