บุญมา พาซื่อ

[Sungsit]

ฟอนต์บุญมา


ฟอนต์ทาโฮมา


บุญมาเป็นฟอนต์ตัวอ่านไทยแบบไร้อารมณ์ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจด้านลบจากฟอนต์ทาโฮมาที่ออกแบบโดยคุณ Matthew Carter ปรมาจารย์ซึ่งทำฟอนต์สำหรับจอแสดงผลความละเอียดต่ำรุ่นบุกเบิก (เจ้าเดียวกับฟอนต์สำหรับจอคอมพิวเตอร์ขั้นเทพอย่าง Georgia) แต่ตัวอักษรไทยของทาโฮมาดูแย่กว่าตัวละตินอย่างไม่น่าเชื่อ (ถ้าไม่ใช่คนอื่นทำตัวไทยเพิ่มทีหลัง ผมก็เดาว่าคุณ Carter คงไม่คุ้นกับตัวอักษรไทยแน่ๆ) สิ่งที่ทำให้ตัวไทยในทาโฮมาดูแย่เป็นพิเศษคือสระบนล่างและวรรณยุกต์ที่ไม่ได้สัดส่วนกับตัวพยัญชนะ (ตามสายตาคนไทยอย่างผม) และการพยายามทำให้ตัวไทยเป็น Humanist sans-serif ที่ดูไม่แข็งทื่อของทาโฮมาก็ล้มเหลวเพราะแทนที่จะดูมีชีวิตชีวามันกลับดูไม่คงเส้นคงวาแทน (เหมือนยังทำไม่เสร็จ) แต่ผมเห็นทาโฮมาในหนังสือภาพประกอบตัวอักษรไทยใหญ่ๆ ของหลานสาววัยขวบครึ่งแล้วมันดูน่ารักนะครับ ผมเลยคิดว่ามันน่าจะเหมาะกับหนังสือเด็ก (พูดจริงๆ)

แต่ใช่ว่าทาโฮมาจะแย่สำหรับผู้ใหญ่ไปซะทุกเรื่อง ข้อดีที่ผมค้นพบคือการประกอบอักษรไทยแบบหัวกลมที่เหมาะสำหรับใช้ขนาดเล็กในจอแสดงผล ผมเดาว่าสำหรับชาวต่างชาติที่ไม่คุ้นกับคำไทยการแยกความแตกต่างระหว่าง ชอช้าง กับ ซอโซ่ หรือ สระอี สระอึ สระอือ คงไม่ใช่เรื่องง่าย (สำหรับคนไทยก็คงไม่ง่ายเหมือนกันที่จะแยกคำว่า ซ้ำๆ กับ ช้ำๆ ถ้าไม่ดูที่บริบทของประโยค) ฟอนต์ทาโฮมาเลยพยายามทำให้มันแตกต่างกันชัดเจนขึ้นเมื่อใช้เป็นตัวอ่านขนาดเล็ก (แต่เผอิญมันดูคิขุในขนาดใหญ่)

ผมจึงตั้งโจทย์สำหรับฟอนต์บุญมาว่า

1. ทำตัวอักษรไทยที่สัดส่วนใกล้เคียงกับทาโฮมา โดยเฉพาะความสูงที่ใกล้เคียงกับตัวละตินพิมพ์เล็กในฟอนต์มาตรฐานของระบบปฏิบัติการ
2. หาวิธีประกอบฟอนต์หัวกลมที่ง่ายที่สุด อันไหนตรงได้ก็ตรง โดยไม่พยายามทำให้มันดูดีหรือดูเป็น Humanist sans-serif (เพราะมันทำยาก)
3. ทำให้แยกความแตกต่างของสระบนล่างและพยัญชนะหัวแตกแต่ละตัวได้ แต่ต้องมีสัดส่วนที่ไม่ประหลาดตาเกินไปด้วย

ผลที่ออกมาเบื้องต้นก็ได้ฟอนต์แบบหัวกลมดิกที่ประกอบกับเส้นตรงโดยไม่ตัดขอบลบเหลี่ยมทำมน เส้นโค้งส่วนใหญ่จะอยู่ด้านบน ส่วนที่อยู่บนเส้นฐานจะตัดตรงทั้งหมดเหมือนทาโฮมา

ผมทดลองลดความซับซ้อนของตัวอักษรหัวแตกอย่าง ฃอฃวด ซอโซ่ ฆอระฆัง โดยทำเป็นวงแหวนใหญ่อันเดียวที่ต่อกับเส้นเฉียงเพื่อไม่ให้มันกลายเป็นแค่ก้อนทึบเมื่อใช้ขนาดเล็กและน่าจะพอยอมรับได้ไม่ประหลาดตาเกินไปเมื่อใช้ขนาดใหญ่ (รึเปล่า?) แต่โดยรวมเมื่อใช้เป็นตัวอ่านประกอบเป็นประโยคหรือย่อหน้ายาวๆ ก็ยังอ่านได้ลื่นตาอยู่เพราะเราอ่านตัวหนังสือมีหัวตั้งแต่เด็ก (รึเปล่า?) มันคงไม่ถูกต้องตามวิธีเขียนตัวอักษรไทย แต่ผมคิดว่ามันเหมาะกับจอคอมพิวเตอร์เลยใช้วิธีเดียวกันนี้กับตัวอักษรอื่นด้วย เช่น ไม้ตรี ไม้ไต่คู้ ไม้ยมก เป็นต้น ส่วนการขยับหัววงแหวนเข้ามานิดหน่อย เช่น บอใบไม้ มอม้า ก็เพื่อประหยัดพื้นที่ให้จัดช่องไฟง่ายขึ้น

ตัวอย่างพยัญชนะหัวแตกและสระบน


ความสามารถทั่วไปของฟอนต์บุญมาก็เหมือนเทมเเพลตฟอนต์อยู่นี่ครับ


ส่วนความสามารถพิเศษที่ผมเพิ่มเข้ามาคือขยับตำแหน่งวรรณยุกต์มาทางซ้ายโดยอัตโนมัติเมื่อมีสระหน้าตัวสูงตามหลัง มันจะได้ไม่ชนกันเพราะผมจัดช่องไฟไว้ค่อนข้างชิดกัน (ยังไม่ลงตัวเท่าไหร่)



ฟอนต์บุญมายังทำไม่เสร็จนะครับ ตัวอักษรยังไม่ครบ แต่ผมอยากให้พี่น้องช่วยเอาไปทดสอบดูหน่อย อยากได้ความเห็นจากสาวกฟอนต์เพื่อพัฒนาต่อ  ดาวน์โหลดฟอนต์ตัวอย่างได้ที่ https://drive.google.com/file/d/0B8QiakPi6U1DNXpZaGtsMGFuWkE/view?usp=sharing

ขอบคุณครับ

[rtEEE]

จะบอกว่าเยี่ยมมากครับดูจากโครงร่างคร่าวๆ แล้ว
ฟังค์ชั่นหลบสระมาทางซ้ายเมื่อเจอ ใ ไ โ ผมก็ทำไว้ในฟอนต์ของผมเองเหมือนกันครับ แต่กรณี "...ไม่ไ..." แบบนี้โดยส่วนตัวผมชอบให้มันอยู่กับที่มากกว่านะครับ เพราะเวลามันเลื่อนไปทางซ้ายมันดูไม่ชินตา/ไม่สมดุลกันแฮะครับ (หรือว่าผมคิดไปเองหว่า)

แก้ไข #1 ทดสอบดูให้แล้วครับ ถึงแม้ขนาดแค่ 12pt ตัวสับสนพวกนี้ก็แยกได้ไม่ยากครับ

[iannnnn]

ยอดเยี่ยม แก้บั๊กของทาโฮม่าได้ละเอียดเลยครับ

ผมลองแทนที่ในโครม (แมค)
ผลออกมาสวยงาม ตัวเล็กๆ อย่างเบอร์ 11 ยังอ่านง่ายเลย สุดยอดครับ



ยังมีที่ติดใจอยู่ก็ไม้โทกับไม้หันอากาศครับ รู้สึกว่ากิ่งที่ออกจากหัวไม้โทด้านซ้ายมันยังไม่เคลียร์
ดูแล้วเหมือนไม้หันอากาศอยู่ (ซึ่งทาโฮมาไม่เจอปัญหานี้เพราะมันต่างกันสนิท)

[nobetakung]

งามครับ 

[Layiji]

มันเจ๋งมากเลยครับ

[Sungsit]

ขอบคุณทุกท่านครับ เดี๋ยวจะทยอยแก้แล้วมาปรึกษาใหม่

[แอ้]

พอเป็นตัวเล็กๆ แล้วดูสวยเป็นระเบียบงามตา 

[Sungsit]

ผมเปิดโปรเจ็คต์ไว้ที่ Github แล้วนะครับ ดาวน์โหลดเวอร์ชั่นทดสอบตัวใหม่ได้ที่ https://github.com/sungsit/boonma/releases

บุญมา v0.1-alpha2 ตัวจะบางลงนิดหน่อย แก้ตัวสับสนให้ชัดเจนขึ้น (หวังว่า) เติมเลขไทยครบแล้ว ผมลองทดสอบที่ขนาด 13-16px ในเว็บแล้วมันชัดและประหยัดพื้นที่กว่า Tahoma นะ คงเป็นเพราะเส้นคมกว่า แต่ถ้ากำหนด line-height/leading น้อยกว่า 1.5em หรือ 150% วรรณยุกต์เหนือสระบนจะแหว่ง (Tahoma ก็เป็นเหมือนกัน) ยังไม่ได้ทำตัวหนาแต่คิดว่าจะทำ และยังไม่มีตัวละติน อันนี้กำลังคิดว่าจะทำดีไหมเพราะจับคู่กับฟอนต์มาตรฐานไร้อารมณ์อย่างพวก Helvetica, Arial, Free Sans, Droid Sans ฯลฯ แล้วมันไปกันได้ดี เลยขี้เกียจทำตัวละติน

ภาพตัวอย่างจากหน้าเว็บพื้นขาว ที่ใช้ภาษาไทยกับอังกฤษปนกันค่อนข้างเยอะอย่าง blognone.com (สังเกตที่ลิสต์ด้านขวาของภาพ)

BoonMa + Arial


Tahoma


ภาพตัวอย่างจากหน้าเว็บพื้นเข้ม ที่ใช้ตัวอักษรหลายขนาดและหลายสี อย่าง pantip.com จะชัดน้อยกว่าเพราะมันฟุ้งนิดหน่อย แต่ผมว่ามันก็ยังชัดกว่า Tahoma

BoonMa + Arial


Tahoma


วิธีทดสอบง่ายๆ คือตั้งค่าฟอนต์ของบราวเซอร์สำหรับภาษาไทยเป็น BoonMa หรือถ้าใครเชี่ยว CSS ก็ใช้ Inspector ของบราวเซอร์เปลี่ยนฟอนต์และขนาดตามสะดวก ท่านใดพบข้อบกพร่องก็แจ้งไว้ได้นะครับ วิจารณ์ได้เต็มที่ ระหว่างนี้ผมจะทยอยทำตัวหนากับตัวเอน คงอีกนานกว่าจะเสร็จ

[iannnnn]

เห็นจากภาพแนบนี่แล้วทึ่งกับ Tahoma จริงๆ ครับ
ถึงหน้าตาจะน่าเกลียด แต่ความอ่านได้อ่านง่ายนี่มันเหนือจริงๆ
hinting เป๊ะมากๆ ด้วย

[ijiryu]

ถ้าดูจากภาพรวมก็Okดีนะครับ