เชิญร่วมส่งผลงานเข้า Google Fonts

[Sungsit]

สอบถามอีกนิดครับ ถ้าเป็นเคสนี้
- นายเลย์อิจิทำฟอนต์เป็น OFL ชื่อ เลย์อิจิ 1
- บริษัทเอ็กซ่ามาเห็นเข้า อยากดัดแปลงนิดนึงแล้วใช้ภายใน เลยจ้างนายถลอกทำให้
- นายถลอกจึงรับจ้าง และดัดแปลงฟอนต์นี้ เซฟเป็นชื่อฟอนต์ถลอก 1 และส่งมอบให้บริษัทไว้ใช้ภายใน

แบบนี้ทำได้ไหมครับ มันน่าจะเข้าข่ายเปลี่ยนสัญญาอนุญาตใช่ไหมครับ
แต่ถ้าบริษัทเอ็กซ่าอนุญาตให้นำฟอนต์นั้นมาเผยแพร่ต่อ แบบนี้ได้ใช่ไหมครับ

ฟอนต์ถลอก 1 ของบริษัทเอ็กซ่าหรือนายถลอกก็ต้องใช้ OFL เช่นเดียวกับ เลย์อิจิ 1 ครับ ห้ามเปลี่ยนสัญญาอนุญาต จะใช้ภายในองค์กรหรือเผยแพร่ภายนอกก็ต้องเป็น OFL ถ้าบริษัทเอ็กซ่าหรือนายถลอกเปลี่ยนสัญญาอนุญาต หรือขายฟอนต์โดดๆ นายเลย์อิจิก็ฟ้องเอาค่าลิขสิทธิ์ได้เลย เพราะถือว่าละเมิดสัญญา

แต่ถ้าสมมติว่าบริษัทเอ็กซ่าจ้างนายเลย์อิจิทำฟอนต์เลย์อิจิ 2 เพราะประทับใจฟอนต์เลย์อิจิ 1 แล้วนายเลย์อิจิได้รับค่าจ้างและค่าลิขสิทธิ์น่าพอใจ ฟอนต์ใหม่ของบริษัทเอ็กซ่าก็ ไม่ต้องเป็น OFL นะครับ มันก็เหมือนเราขายลิขสิทธิ์ผลงานนั่นแหละครับ ฟอนต์เดิมก็ยังเป็น OFL แต่ฟอนต์ใหม่ที่ดัดแปลงจากงานเดิมของคุณเองไม่จำเป็นต้องเป็น OFL เพราะนายเลย์อิจิคือผู้ถือลิขสิทธิ์ฟอนต์ต้นแบบ เขาแค่อนุญาตให้คนอื่นดัดแปลงหรือใช้งานฟอนต์ของเขาได้ฟรี เขาไม่ได้มอบลิขสิทธิ์ให้คนอื่นเป็นเจ้าของผลงาน ผมคิดมันเป็นโมเดลธุรกิจฟอนต์เสรีที่ OFL อยากให้เป็นแบบนั้น คือสร้างรายได้จากการทำฟอนต์ให้ลูกค้าที่เห็นฝีมือเรา แต่ถ้าเขาจะจ้างคนอื่นดัดแปลงฟอนต์เรา เขาก็ต้องใช้ OFL เท่านั้นครับ

[Sungsit]

ผมเพิ่งจะนึกตัวอย่างจากเหตุการณ์จริงได้ เมื่อต้นปีบริษัททำโฆษณาสอบถามผมเรื่องลิขสิทธิ์และเงื่อนไขการใช้งานฟอนต์บุญโฮมซึ่งเป็น OFL เขาต้องการดัดแปลง กอไก่ กับ ถอถุง ให้อ่านง่ายขึ้นในโฆษณารีเจนซี่ ตัวนี้ https://www.youtube.com/watch?v=qdZ5E6vDm60

เขาถามว่าผมคิดค่าลิขลิทธิ์ยังไง แต่ผมคิดว่าเขาแก้ที่ CG โดยไม่ต้องแก้ที่ฟอนต์ก็ได้ ผมก็ไม่คิดค่าลิขสิทธิ์เพราะก็เหมือนใช้งานฟอนต์กับงานกราฟิคทั่วไป แค่ตัดหัวตัดหางตัวหนังสือเท่านั้น แต่ถ้าสมมติว่าเขาให้คนอื่นแก้ฟอนต์ ผมก็มีสิทธิ์แจ้งให้เขาเผยแพร่ฟอนต์ใหม่ที่ใช้บุญโฮมเป็นต้นแบบได้ (หรือถ้าโหดหน่อยก็ฟ้องเอาค่าลิขสิทธิ์เลย) หรือถ้าเป็นกรณีที่เขาจ้างผมทำฟอนต์ใหม่โดยใช้บุญโฮมเป็นต้นแบบเพื่อใช้ภายในองค์กรอย่างเดียว ฟอนต์ใหม่ก็ไม่จำเป็นต้องเป็น OFL เพราะผมขายลิขสิทธิ์ฟอนต์ใหม่ให้เขา เขาไม่จำเป็นต้องอนุญาตให้ใครดัดแปลงหรือใช้งานฟรี เพราะผลงานนั้นก็ถือเป็นลิขลิทธิ์ของเขาโดยสมบูรณ์ (เหมือนจ้างผมทำเว็บไซต์ ถึงผมจะเขียนโค้ดทุกตัว แต่เจ้าของลิขลิทธิ์เว็บไซต์ก็คือคนที่จ้างผม)

คงพอจะช่วยให้นึกออกว่าลิขสิทธิ์กับสัญญาอนุญาตไม่ใช่สิ่งเดียวกันนะครับ OFL ไม่ได้ลดสิทธิ์ใดๆ ของเจ้าของผลงาน แต่มันเพิ่มสิทธิ์ในการใช้งานและดัดแปลงฟอนต์สำหรับคนอื่นๆ

[iannnnn]

โอ้ เคลียร์เลยครับ
ถือเป็นกติกาที่แฟร์มากๆ

[าาา๐]

ไม่แน่ใจว่าแปะถามในนี้จะถูกที่รึเปล่า
พอดีผมไปสะดุดกับ ttfautotint ก็เลยเกิดสงสัยในการใช้งานของ http://www.freetype.org/

พอจะอธิบายให้เข้าใจได้ไหมครับ

[Sungsit]

ไม่แน่ใจว่าแปะถามในนี้จะถูกที่รึเปล่า
พอดีผมไปสะดุดกับ ttfautotint ก็เลยเกิดสงสัยในการใช้งานของ http://www.freetype.org/

พอจะอธิบายให้เข้าใจได้ไหมครับ

เอาแค่ ttfautohint ก่อนละกันนะครับ เพราะเรื่อง freetype คงต้องตอบยาว ผมจะพยายามอธิบายเท่าที่ผมเข้าใจนะ

ttfautohint มีไว้ช่วยทำ autohint สำหรับ truetype font ซึ่งซับซ้อนกว่า postscript font ก่อนหน้าที่ฟอนต์สำหรับเว็บจะฮิต คนทำฟอนต์หันไปใช้ postscript autohint กัน (อย่างเช่น autohint ใน afdko ของ adobe) เพราะมันสะดวกและรวดเร็วกว่า แต่ฟอร์แมตที่เหมาะกับการแสดงผลในจอคอมพิวเตอร์เป็นหลักก็ยังเป็น truetype อยู่ดี ถึงความละเอียดของจอจะเพิ่มขึ้น ttfautohint จึงเกิดขึ้นโดยใช้ความสามารถของ freetype (font rasterizer) ซึ่งใน GNU/Linux desktop ส่วนมากมีอยู่แล้ว แต่ใน mac กับ windows ไม่มี เขาเลยทำโปรแกรมสำหรับ truetype autohint ที่ใช้งานได้ข้ามแพลตฟอร์มครับ

ส่วนวิธีติดตั้งและใช้งานแบบละเอียด ลองอ่านที่ http://freetype.sourceforge.net/ttfautohint/doc/ttfautohint.html ซึ่งอาจจะ geek ไปหน่อย และผมไม่ได้เข้าใจทั้งหมด ผมขอยกตัวอย่างจากประสบการณ์ตัวเองละกันนะครับ

ผมใช้ gui ของ ttfautohint ไม่เป็น เพราะส่วนใหญ่ผมคอมไฟล์ซอร์สล่าสุดจาก repo http://repo.or.cz/w/ttfautohint.git/ เนื่องจากมันรองรับ thai autohint ซึ่งยังไม่มีในเวอร์ชั่นปัจจุบัน ผมเลยใช้งาน command line interface เป็นหลัก ตัวอย่างสคริปต์สั่งงาน ttfautohint ของผมดูได้จากฟอนต์บุญจดฮะ https://github.com/fontuni/boonjot/blob/gh-pages/scripts/build.py#L49 (อาจจะงงหน่อยเพราะผมใช้ python สั่งงาน ttfautohint อีกที)

เหตุผลที่หลายคนงงกับ ttfautohint เพราะว่า options/parameters มันเยอะ ผมก็งมอยู่นานนะครับกว่าจะสั่งงานมันได้ดั่งใจ ขออธิบายคำสั่งที่ผมใช้กับ cli ละกัน น่าจะปรับใช้กับ gui ได้ (ถึงติดตั้งเวอร์ชั่น gui ก็ใช้ cli ได้นะครับ)

ถ้าต้องการดู options และคำอธิบายทั้งหมด ก็พิมพ์ใน terminal

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา


ttfautohint --help


ส่วนตัวอย่างคำสั่งที่ผมใช้สำหรับฟอนต์บุญจดก็คือ

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา


ttfautohint --default-script=thai \
  --fallback-script=latn \
  --strong-stem-width=gGD \
  --hinting-range-min=8 \
  --hinting-range-max=50 \
  --hinting-limit=200 \
  --increase-x-height=12 \
  --no-info \
  --verbose \
  unhinted.ttf hinted.ttf


คำอธิบาย options/parameters

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--default-script=thai เลือกชุดตัวอักษรไทยเป็นค่าตั้งต้น ถ้าคุณคอมไฟล์ซอร์สล่าสุดจาก repo แบบผม ถ้าไม่ใช่ก็เปลี่ยน thai เป็น latn ก็ได้ครับ

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--fallback-script=latn ถ้าไม่ใช่ตัวอักษรไทยให้เลือกวิธี hint แบบตัวละติน

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--strong-stem-width=gGD อันนี้เป็นออฟชั่นเฉพาะสำหรับ windows ผมเลือก gGD แปลว่าให้มันรองรับเทคโนโลยีทั้งเก่าและใหม่ (g คือ grayscale, G คือ GDI ClearType, D คือ DirectWrite ClearType)
ส่วน

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--hinting-range-min=8 --hinting-range-max=50 --hinting-limit=200 ไม่ต้องใส่ก็ได้ เพราะผมใส่ตามค่า default ของโปรแกรมอยู่แล้ว

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--increase-x-height=12 อันนี้ค่า default คือ 14 PPEM แต่เปลี่ยนได้ตามความเหมาะสมสำหรับฟอนต์แต่ละตัว

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

--no-info --verbose อันนี้คือสั่งให้ไม่ต้องเพิ่มข้อมูลต่อท้ายในเวอร์ชั่นของฟอนต์ และแสดงรายละเอียดระหว่าง hint

โค้ด เลือกทั้งหมด ขยายเนื้อหา

unhinted.ttf hinted.ttf เปลี่ยน unhinted.ttf เป็นชื่อไฟล์ของคุณที่ยังไม่ได้ hint (input font) และเปลี่ยน hinted.ttf เป็นชื่อไฟล์ที่คุณต้องการ (output font)

หวังว่าคงพอจะช่วยให้เข้าใจคำสั่งของมันมากขึ้นนะฮะ ลองงม ลองผิดลองถูกดูก่อนครับ แบ็คอัพไฟล์ต้นฉบับไว้ก่อนก็ไม่มีอะไรเสียหาย

[าาา๐]

สารภาพว่าไม่ค่อยเก็ตเท่าไหร่ แต่ก็ขอบคุณนะครับ เดี๋ยวไปศึกษาเพิ่มเติม

ที่แวะมาเรื่องนี้เพราะเห็นว่า Google Font เค้าให้ทำ TTF Hint ด้วย

[SuperStore]

สุดยอดมากๆเลยครับ

[มานี มีฟอนต์]

ต้องไปเพิ่มฮาร์ดดิสในสมองล่ะ ที่มีอยู่ 512 เมก น่าจะไม่พอ ของดีๆทั้งนั้น ขอบคุณครับ

[Kam]

BEERhttps://drive.google.com/folderview?id=1F6pzvv4w9OtPFNa82jwx5-77FPpcQehk